...και ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ τέχνη

Το σύμπλεγμα του Λαοκόοντα - δραματικότητα και βία - 175/150 π.Χ.

Βωμός του Δία - Πέργαμος .................................................Τμήμα τοιχογραφίας.

Μια νέα ματιά για το φόντο

Δημοσθένης ................................................ Απόλλων Belvedere: Ρωμαϊκό αντίγραφο, 130/140 μ.Χ.,

                                                                               του μπρούτζινου ελληνικού, 330/20 π.Χ.

Αφροδίτη της Μήλου

Ερμής

Προσωπογραφίες

Μικρή αναδρομή
Από την κλασική τέχνη του τέλους του 5ου αι…

Ο καλλιτέχνης πια δεν παλεύει με τις δυσκολίες να παραστήσει την κίνηση ή τη βράχυνση. Κι ενώ μέχρι τότε εθεωρείτο βιοτέχνης και καταφρονημένος από την ‘υψηλή κοινωνία’, τώρα άλλαξε η αντιμετώπιση της τέχνης. Οι καλλιεργημένοι Έλληνες συζητούσαν για τη ζωγραφική και τη γλυπτική όπως έκαναν για την ποίηση και το θέατρο, επαινώντας ή διαφωνώντας. Κι ενώ τα έργα του Φειδία ήταν ξακουστά σ’ όλη την Ελλάδα για τον τρόπο που παρίσταναν τους θεούς, τα γλυπτά του 4ου αι. είχαν τη φήμη ότι ήταν ωραία έργα τέχνης.

…στην κλασική των μέσων του 4ου αι…

Στην εποχή του Πραξιτέλη – ξακουστού για τη γοητεία και εκφραστικότητα των γλυπτών του- η μέθοδος της τέχνης έδωσε τους πιο ώριμους καρπούς της. Τα παλιά πρότυπα άρχισαν να κινούνται και να αναπνέουν σαν αληθινά ανθρώπινα πλάσματα με τη συμμετρία τους, το καλό φτιάξιμο και την ομορφιά τους. Ιδανικοί ανθρώπινοι τύποι· παρίσταναν μεν πειστικούς ανθρώπινους τύπους, αλλά όχι πραγματικά εξατομικευμένους που να εκφράζουν κάποιο έντονο συναίσθημα. Οι καλλιτέχνες χρησιμοποιούσαν το σώμα και τις κινήσεις για να εκφράσουν τη λειτουργία της ψυχής, χωρίς να παραμορφώνουν την απλή αρμονία του προσώπου.

...και από την τέχνη στα τέλη του 4ου αι…
Μια γενιά μετά τον Πραξιτέλη ανακάλυψαν τον τρόπο να ζωντανεύουν τα χαρακτηριστικά του προσώπου χωρίς να καταστρέφουν την ομορφιά τους: τον ιδιαίτερο χαρακτήρα μιας φυσιογνωμίας, την προσωπογραφία με την σημερινή έννοια.
...στην ελληνιστική Τέχνη
Πότε

Τέλη 4ου - 1ο αι. π.Χ. : 330 βασιλεία Μ. Αλέξανδρου – 31 π.Χ. κατάκτηση του τελευταίου ελληνιστικού βασιλείου των Πτολεμαίων/Αιγύπτου από τη Ρώμη.

Η τέχνη της ύστερης αυτής περιόδου λέγεται ελληνιστική αφού έτσι ονόμασαν τις αυτοκρατορίες που ίδρυσαν οι διάδοχοι του Αλέξανδρου στην Ανατολή: Αλεξάνδρεια στην Αίγυπτο, Αντιόχεια στη Συρία, Πέργαμος στη Μ. Ασία.

Αλλαγές

Η ελληνική τέχνη επί αυτοκρατορίας Μ. Αλεξάνδρου εξελίχθηκε σε εικαστική γλώσσα του μισού περίπου κόσμου, όπου ιδρύονται αξιόλογα πνευματικά κέντρα. Η αλλαγή όμως αυτή επηρέασε και το χαρακτήρα της. Καθώς οι βασιλείς ένιωθαν ότι έπρεπε να εντυπωσιάσουν με το μεγαλείο τους και να πείσουν τους ανθρώπους για τη δύναμη τους, προτιμούσαν έργα μεγάλης κλίμακας, εντυπωσιακές κατασκευές που διακατέχονταν από ένα είδος δραματικότητας και θεατρικότητας. Στα ελληνιστικά χρόνια ο άνθρωπος είναι άπατρις· κινείται από περιοχή σε περιοχή αναζητώντας την τύχη του. Έτσι, τα ατομικά αισθήματα αποκτούν μεγαλύτερη σημασία και τα πρόσωπα των αγαλμάτων παύουν να είναι ανέκφραστα. Τα ιδεώδη της εποχής σιγά-σιγά αλλάζουν. Η παραδοσιακή αντίληψη για την ομορφιά μεταβάλλεται. Αναγνωρίζεται για πρώτη φορά ως δυνατή μια αντίθεση μεταξύ της αδυναμίας του σώματος και της δύναμης της ψυχής -ρήτορας Δημοσθένης- αδυναμία σώματος με πρόσωπο αυστηρό και αποφασιστικό.

Κλασικίζουσα τεχνοτροπία

Η ιδέα του κλασικού έργου, μετά από ένα κορυφαίο σημείο εξέλιξης ακολουθεί την παρακμή. Έτσι ίσως εξηγείται η συντηρητική κλασικίζουσα τεχνοτροπία και τάση της Ελληνιστικής τέχνης, να μιμείται δηλαδή την τεχνοτροπία του 5ου και 4ου αι. μεγαλουργώντας και πάλι με το πλάσιμο του μαρμάρου.

Γλυπτική

Δείγμα της αλλαγής είναι ο Βωμός της Περγάμου, που εντυπωσιάζει η έντονη δραματική εντύπωση που αποπνέει, όμως δεν έχει την λεπτότητα των πρώτων ελληνικών γλυπτών. Η ελληνιστική τέχνη έδειχνε προτίμηση για βίαια και ορμητικά έργα, ήθελε να εντυπωσιάσει και το κατόρθωσε. Μερικά από τα κλασικά γλυπτά που θαυμάζουμε, έγιναν αυτήν την εποχή -πχ το σύμπλεγμα του Λαοκόωντα με τις εκφραστικότατες μορφές του- με ένα νέο επίσης στοιχείο: αυτό ακριβώς το σύμπλεγμα γλυπτών.

Αρχιτεκτονική
Η απλότητα του δωρικού ρυθμού δεν αρκούσε πια. Καθιερώθηκε η νέα μορφή του περίτεχνου κορινθιακού κιονόκρανου σε συνδυασμό με τις λεπτές αναλογίες του ιωνικού κίονα. Η πολυτέλεια του νέου αυτού ρυθμού ταίριαζε στα πολυδάπανα οικοδομήματα των νέων βασιλείων.

Ζωγραφική

Πάντα υπήρχε στενή σχέση της ζωγραφικής με τις άλλες τέχνες. Τώρα είναι ακόμη πιο στενή με την αρχιτεκτονική και τη γλυπτική καθώς τα αρχιτεκτονικά μέλη διακοσμούνται με ζωγραφικά σύνολα και η κατασκευή φορητών πινάκων γίνεται ολοένα και συχνότερη. Στην ελληνιστική ζωγραφική η κύρια παράσταση σταδιακά παύει να προβάλλεται πάνω σε ουδέτερο φόντο. Χρησιμοποιούνται στοιχεία από το φυσικό περιβάλλον για να πλαισιώσουν τις μορφές. Είναι μια καινοτομία της ελληνιστικής περιόδου, η απεικόνιση τοπίων. Ενώ η αρχαία ανατολική τέχνη χρησιμοποιούσε το τοπίο μόνο ως πλαίσιο σε σκηνές από την καθημερινή ζωή και για την ελληνική τέχνη το κύριο θέμα ήταν ο άνθρωπος, στην ελληνιστική εποχή προσπάθησαν να συλλάβουν τις χαρές της φύσης, χωρίς να απεικονίζουν συγκεκριμένα μέρη αλλά ένα απάνθισμα για τη σύνθεση μιας σκηνής.

Η μεγαλύτερη παραγωγή της ελληνιστικής ζωγραφικής έχει χαθεί. Μας είναι γνωστή μέσω των μεταγενέστερων απεικονίσεων τους σε αγγεία και τοιχογραφίες της Ρωμαϊκής περιόδου αλλά και από τις μαρτυρίες των συγγραφέων της εποχής αυτής. Πολλοί από τους διάσημους καλλιτέχνες της αρχαιότητας ήταν ζωγράφοι και όχι γλύπτες που ειδικεύονταν και σε θέματα καθημερινής ζωής. Τα έργα όμως αυτά έχουν χαθεί. Μια ιδέα όμως μπορούμε να πάρουμε από διακοσμητικές τοιχογραφίες και ψηφιδωτά πχ της Πομπηίας, που άντλησαν από τις δημιουργίες των ελληνιστικής εποχής.

Νέα ματιά

Η τέχνη έχασε σε μεγάλο βαθμό τη παλιά σχέση της με τη μαγεία και τη θρησκεία. Οι καλλιτέχνες ενδιαφέρονταν τώρα για τα προβλήματα της ίδιας της τέχνης τους, το πρόβλημα της απεικόνισης μιας δραματικής πάλης, τις εκφράσεις, τις εντάσεις. Εάν η κλασική τέχνη στηρίχτηκε πάνω στις ανακαλύψεις της προηγούμενης εποχής, τις οποίες αξιοποίησε με σοφία και ισορροπία, η ελληνιστική τέχνη έχει ως βασικό στοιχείο την υπερβολή. Τα πρόσωπα μορφάζουν με έντονο πόνο σε σκηνές μάχης. Επιλέγονται τα πιο δραματικά στιγμιότυπα για να απεικονιστούν. Οι πτυχές των ενδυμάτων με περισσότερο γλυπτικό βάθος από ποτέ, συστρέφονται χωρίς να ανταποκρίνονται στη δομή του σώματος δημιουργώντας ένταση. Τα ίδια τα σώματα βρίσκονται σε βίαιη κίνηση. Τα αγάλματα απλώνονται μέσα στο χώρο. Ο θεατής δεν μπορεί να συνειδητοποιήσει συνολικά τη μορφή των αγαλμάτων κοιτάζοντας τα από μία μόνο πλευρά. Αισθάνεται την ανάγκη να περπατήσει γύρω τους για να μπορέσει να τα θαυμάσει.
Περί των έργων
Σ’ αυτή την περίοδο άρχισαν οι πλούσιοι να συλλέγουν έργα τέχνης, να παραγγέλνουν αντίγραφα όταν δεν μπορούσαν να αποκτήσουν τα πρωτότυπα. Οι συγγραφείς άρχισαν να ενδιαφέρονται για την τέχνη, να γράφουν για τη ζωή των καλλιτεχνών, να ετοιμάζουν τουριστικούς οδηγούς.
Ναι μεν, αλλά...
Ούτε οι καλλιτέχνες της ελληνιστικής εποχής ήξεραν τους νόμους της προοπτικής, παρόλο που προσπάθησαν μέσω της φωτοσκίασης δίνοντας την αίσθηση του χώρου. Χρειάστηκε να περάσουν πάνω από 1000 χρόνια για να εφαρμοστεί. Οι Έλληνες ξεπέρασαν όμως τα αυστηρά ταμπού της πρώιμης ανατολικής τέχνης και εξερεύνησαν για να προσθέσουν μέσα από την παρατήρηση όλο και περισσότερα στοιχεία στις παραστάσεις του κόσμου. Τα έργα τους πια δεν αντανακλούν μιαν οποιαδήποτε τυχαία όψη της φύσης, αλλά έχουν πάντα τη σφραγίδα του καλλιτέχνη.

Sites

-1- , -2-

Romanticism - Ρομαντισμός

Goya
παρουσίαση της δραματικής πολυπλοκότητας της εποχής του

Delacroix
ο ενθουσιασμός για την ελευθερία, το ένοπλο πλήθος, η ένταση στην ατμόσφαιρα δημιουργούν συναισθήματα έξαρσης και πάθους στο θεατή

Friedrich
αλλαγή αντίληψης για το τοπίο: παρασύρει το βλέμμα του θεατή προς το άπειρο

Turner
απόδοση των διαφορετικών στιγμών της φύσης

Rude
θαυμαστής της κλασικής αρχαιότητας, αλλά στην εποχή του ρομαντισμού δεν αντιστάθηκε στο νέο ρεύμα: δραματική απόδοση των εκφράσεων
Hittorff
η πολυχρωμία των ελληνικών ναών της κλασικής αρχαιότητας οδήγησε στην χρήση χρωμάτων και πλούσιων διακοσμητικών στοιχείων σε αντίθεση με το απόλυτο λευκο της αρχιτεκτονικής του Νεοκλασικισμού

Πού - Πότε
Αγγλία τέλη 18ου αρχές 19ου αι. Ιστορικά ακολούθησε την περίοδο του διαφωτισμού και αντιτάχθηκε στην αριστοκρατία της εποχής.

ΤιΠνευματικό και καλλιτεχνικό κίνημα που δίνει έμφαση στα συναισθήματα αποδιδόμενα με δραματικό τρόπο. Απομακρύνεται από την κλασική παράδοση και χρησιμοποιεί εκφραστικά μέσα διαπνεόμενα από έντονη συναισθηματικότητα, ανεπτυγμένη φαντασία, ρεμβαστικό και μυστικοπαθή τόνο. Μπορεί να περιγραφεί και ως αντικλασικισμός, μια αντίδραση κατά του Νεοκλασικισμού. Αρχικά αποτέλεσε φιλοσοφικό -και γενικότερα πολιτισμικό- ρεύμα που στη συνέχεια επεκτάθηκε στην ποίηση, τη μουσική όσο και στις εικαστικές τέχνες.

Γιατί
Αντίδραση στον ορθολογισμό του Διαφωτισμού [που έδινε έμφαση στην τάξη και τη λογική] και στη Βιομηχανική Επανάσταση. Προάγγελος, ο φιλόσοφος Jean Jacques Rousseau που δίδασκε ότι οι άνθρωποι γεννιούνται καλοί από τη φύση τους και διαφθείρονται από την κρατούσα εκκλησία, την κακή παιδεία και τις κρατούσες οικονομικές σχέσεις κι ότι ο μόνος δρόμος για να βελτιωθούν είναι να αφεθούν ελεύθεροι. Και ότι οι κρίσεις μας πρέπει να θεμελιώνονται περισσότερο στις αξιώσεις του συναισθήματος και λιγότερο στη λογική.

Πώς
-Προσπάθεια απελευθέρωσης από τις άκαμπτες μορφές και σχήματα του νεοκλασικισμού που εγκλώβιζαν τον αυθορμητισμό και την παρόρμηση του καλλιτέχνη. Τώρα η πνευματική και καλλιτεχνική ευαισθησία αλλάζει, κυριαρχούν η διεκδίκηση της ελευθερίας της έκφρασης και η επικράτηση της ιδέας του ατομικισμού.
-‘Πρόσκληση’ για ‘επιστροφή στη φύση’ [η ζωή των πρωτογόνων περιείχε ευχαρίστηση και ροπή προς το καλό, αλλά μετά τις μεγάλες εφευρέσεις και την εμφάνιση της ατομικής ιδιοκτησίας άρχισε ένας κατήφορος], απορρίπτοντας την εκμηχάνιση και την ασχήμια της βιομηχανικής κοινωνίας.
-Στροφή και στις παλιές παραδόσεις θαυμάζοντας παλιούς μυθικούς ήρωες.
-Συμπάθεια για τον αδύναμο και καταπιεσμένο απλό χωρικό.
-Αναζήτηση του τοπικού χρώματος και του εξωτικού στοιχείου καθώς και έξαρση του εθνικισμού.
…Όλα αυτά έδωσαν τους σπόρους και το έδαφος για να ευδοκιμήσει το κίνημα των ρομαντικών.
-Κατά τον Γάλλο ποιητή Σαρλ Μπωντλαίρ: "Ο ρομαντισμός δεν βρίσκεται ούτε στην επιλογή του θέματος ούτε στην ακριβή αλήθεια, αλλά περισσότερο σε έναν τρόπο να αισθάνεσαι τον κόσμο".

Η Τέχνη για την Τέχνη
Παραστατική έκφραση του ρομαντισμού στη λογοτεχνία υπήρξε η άποψη της αυθύπαρκτης καλλιτεχνικής δημιουργίας με το περίφημο δόγμα της τέχνης στην υπηρεσία αποκλειστικά της καλλιτεχνικής δημιουργίας: Η τέχνη για την τέχνη. Με τη θέση αυτή επιδιώκεται το δημιούργημα του λόγου να αποτελεί ατομική υπόθεση του καλλιτέχνη, αυθύπαρκτη.
Ο ρομαντισμός είναι η ‘θεωρία’ που αρνείται στην τέχνη σχεδόν κάθε κοινωνική λειτουργία και βλέπει τον καλλιτέχνη ως ένα υπερκοινωνικό φαινόμενο που και η απλή του σύνδεση με το αισθητό αντικείμενο αποτελεί κατώτερο στοιχείο. Εξέφρασε τις αντιλήψεις του απόλυτου υποκειμενισμού, της απεριόριστης φαντασίας και της πνευματικής ανεξαρτησίας. Κυρίαρχο κίνητρο της ρομαντικής δημιουργίας, η υπεραίσθηση που μόνο αυτή δικαιούται και μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο στις υψηλότερες σφαίρες, πάνω από το χρόνο και τον υλικό περίγυρο.

Ο Ρομαντισμός στην Αρχιτεκτονική
-Το απόλυτα ωραίο -στόχος του Νεοκλασικισμού- δεν υφίσταται πια.
-Ατελείωτη ποικιλία από αρχιτεκτονικά στυλ μπορούν να συνυπάρχουν στο μυαλό του ίδιου καλλιτέχνη. Αυτή η ελεύθερη μεταφορά στοιχείων από τις προηγούμενες αρχιτεκτονικές εκφράσεις και η χρησιμοποίησή τους με στόχο το νεωτερισμό οδηγούν στα μέσα του 19ου αι. στο αρχιτεκτονικό στυλ που ονομάστηκε εκλεκτικισμός.
-Μέριμνα για την αποκατάσταση και διατήρηση των κτισμάτων της αρχαιότητας και του Μεσαίωνα, που συνδυάζεται και με την έξαρση της αναζήτησης μιας εθνικής ταυτότητας.
O Ρομαντισμός στη Ζωγραφική
-Φως και σκιά επαναπροσδιορίζουν τη σχέση τους με το χρώμα που κατακλύζει τον πίνακα για να αποδώσει την ένταση των συγκινήσεων.
-Αυξάνονται οι σκιερές επιφάνειες ενώ κίνηση και χρώμα γίνονται όλο και πιο έντονα. -Αποδυναμώνεται η έμφαση στη γραμμή που χαρακτήριζε το Νεοκλασικισμό και δεν υπάρχουν πια καθορισμένα περιγράμματα.
-Θέματα από ιστορία, μύθους, λαϊκούς θρύλους, διάφορες στιγμές της μέρας [ανατολή, ηλιοβασίλεμα], καθημερινότητα του απλού ανθρώπου.
Ο Ρομαντισμός στη Γλυπτική
Θα αργήσει να ακολουθήσει το ρομαντισμό. Επιχειρείται να μεταφερθεί ο συναισθηματισμός του ρομαντισμού με την επιλογή θεμάτων όπου μπορεί να τονιστεί η ζωντάνια, η κίνηση και η υφή του υλικού. Νέα χαρακτηριστικά: η προσπάθεια απόδοσης των φυσικών στοιχείων, των εσωτερικών εκφράσεων και των καταστάσεων τα ψυχής.
-Θέματα παρμένα από το Μεσαίωνα, την Αναγέννηση αλλά, όπως και στη ζωγραφική, και από σύγχρονα γεγονότα.
-Παρουσιάζονται τα γλυπτά ανθρώπων με τα ρούχα της εποχής τους σε αντίθεση με το γυμνό του Νεοκλασικισμού.
-Κατά τον Victor Hugo, ‘η φύση και η αλήθεια’ είναι η κεντρική ιδέα του ρομαντισμού στην γλυπτική.

O Ρομαντισμός εν συντομία-Στο επίπεδο της Τέχνης και της Ποίησης μπορεί να θεωρηθεί και σαν μία απόρριψη των εννοιών τάξη, ηρεμία, αρμονία, και εξισορρόπηση, που χαρακτηρίζουν τον κλασικισμό της εποχής του.
Στο επίπεδο της Φιλοσοφίας αρνείται τον Ορθολογισμό του Διαφωτισμού και τον Υλισμό της Επιστήμης.
-Δίνει έμφαση στην ατομικότητα, στην υποκειμενικότητα, στον ανθρώπινο ανορθολογισμό, στο φαντασιακό, στο προσωπικό, στο αυθόρμητο, στη συγκίνηση, στο χιμαιρικό και στο υπερβατικό
-Ευνοεί
το συγκεκριμένο σε σχέση με το αφηρημένο,
την ποικιλομορφία σε σχέση με τον ομοιομορφία,
το άπειρο σε σχέση με το πεπερασμένο,
τη φύση σε σχέση με την τεχνική και την κουλτούρα,
το ταμπεραμέντο σε σχέση με τους κανόνες συμπεριφοράς,
τον αντικομφορμισμό σε σχέση με τη συμβατικότητα,
το οργανικό έναντι του μηχανικού,
την ελευθερία σε σχέση με εξαναγκασμούς, κανόνες και όρια.
-Στο πεδίο της ανθρώπινης συμπεριφοράς επιλέγει:
την ανεξάρτητη δημιουργική μεγαλοφυΐα αντί για τον συνετό άνθρωπο,
την ιδιαιτερότητα του ατόμου σε σχέση με συμπεριφορά μέσου όρου,
το έθνος έναντι της ανθρωπότητας
-Στο διανοητικό πεδίο επιλέγει:
το συναίσθημα έναντι του στοχασμού και ειδικότερα
τη συγκίνηση αντί για τον υπολογισμό,
τη φαντασία αντί για την κοινή λογική,
τη διαίσθηση αντί για τον συλλογισμό

Ποιοι
Εδώ και εδώ
-Κυριότεροι εκπρόσωποι:
Ζωφράφοι: Goya, Delacroix, Friedrich, Gericault
Αρχιτέκτονες: J.I.Hittorff
Γλύπτες: F.Rude, J.B.Carpeaux

Ειδικότερα…...για τον Ρομαντισμό και τους εκπροσώπους της στη Λογοτεχνία, Μουσική, Εικαστικές Τέχνες… εδώ

Arts & Crafts Movement [Κίνημα 'Τέχνες & Χειροτεχνίες']

Ταπετσαρία

Ύφασμα

Ζωγραφική

Πού-Πότε

Αγγλία - τέλος 19ου αι.

Τι
Το κίνημα αυτό ήταν ένα 'πανηγύρι' ιδιαίτερων σχεδίων και επιδεξιότητας, που αναπτύχθηκε ως αντίδραση κατά της ‘μεταμόρφωσης’ της Βρετανίας, εξαιτίας της βιομηχανικής επανάστασης. Ασκούσε κριτική στα βιομηχανοποιημένα καταναλωτικά αγαθά της εποχής και επεδίωκε την αντιμετώπιση της κρίσης των διαφόρων επαγγελμάτων που δημιουργήθηκε από την εκβιομηχάνιση της παραγωγής.
Ίδε Βιομηχανικό στυλ

Γιατί

Να υπερασπιστεί την αυτόνομη αξία των ‘εφαρμοσμένων’ τεχνών σε σχέση με τις λεγόμενες Καλές Τέχνες καθώς και την αναγέννηση των χειροποίητων προϊόντων.

Ποιος

Κύριος εισηγητής ο William Morris [1834-1896], ποιητής, ζωγράφος, τεχνίτης και διακοσμητής [σχεδιαστής βιβλίων, υαλογραφημάτων [βιτρό], υφασμάτων και ταπετσαριών]

Πηγή έμπνευσης-Επιρροές

Η φύση. Καθαρότητα, κομψότητα του ‘περιγράμματος’ των αντικειμένων, ώστε να μην υπάρχει τίποτα το ασαφές και ακαθόριστο.

Το κίνημα ήταν στενά συνδεδεμένο με το Pre-Raphaelite Brotherhood

Εικόνες

-1-

Βιομηχανικό στυλ

J.Paxton, Crystal Palace, London
Χρήση των υλικών και της τεχνικής που εφαρμόζονταν στα μεγάλα βιομηχανικά κτίρια, εφαρμόζονται πλέον και στην κατασκευή κτιρίων με μεγάλες απαιτήσεις λειτουργικότητας και εμφάνισης.
Προκατασκευασμένα μεταλλικά στοιχεία και στους υαλοπίνακες.

Πού-Πότε

Αγγλία - μέσα του 19ου αι

Γιατί

Στην αρχιτεκτονική προέκυψε η ανάγκη για μια δυναμική δημιουργία του χώρου που να αντανακλά το ρυθμό της μοντέρνας κοινωνίας των πόλεων που προέκυψε με την αστικοποίηση. Έτσι, έγινε χρήση των υλικών και της τεχνικής, που μέχρι εκείνη την εποχή εφαρμόζονταν στα μεγάλα βιομηχανικά κτίρια, και για την κατασκευή κτιρίων με μεγάλες απαιτήσεις λειτουργικότητας και εμφάνισης.

Πώς

-Η τεχνική της κατασκευής με τα παραδοσιακά υλικά [πέτρα, γυαλί, ξύλο] άλλαξε ριζικά. Τα, ως τότε, μεμονωμένα μεταλλικά υλικά χρησιμοποιούνταν πια και στην κατασκευή κτιρίων. Αντικαταστάθηκαν από σίδηρο και ατσάλι κι έτσι άρχισε η κατασκευή ψηλών κτιρίων με μεγάλα ανοίγματα και -μαζί με το γυαλί- τεράστια μεταλλικά στέγαστρα.

-Η ρευστή μορφή του χυτοσίδηρου μπαίνει σε καλούπια και αρχίζει η παραγωγή τυποποιημένων διακοσμητικών στοιχείων και αρχιτεκτονικών μελών σε μεγάλη ποικιλία.

Η χρήση μεταλλικών στοιχείων στην κατασκευή κτιρίων εντείνεται στο τέλος του 19ου αι.

-Το τσιμέντο και το οπλισμένο σκυρόδεμα έγινε πια αυτοδύναμο κατασκευαστικό υλικό.

Η αρχιτεκτονική εικόνα άλλαξε πια ριζικά.

Αιγυπτιακή Τέχνη

Χαρακτηριστική στάση του όλου ανθρώπινου σώματος

Λίμνη με ψάρια σε αυλή με δένδρα

Λεπτομερής παρατήρηση της φύσης.

'Παιδικός' τρόπος απεικόνισης των αντικειμένων

ώστε να είναι αναγνωρίσιμα από την πλέον χαρακτηριστική τους οπτική γωνία.

Μεγεθυμένο τμήμα της πιο πάνω εικόνας

Ιερογλυφικά

Χαρακτηριστική καθιστή στάση
Άντρας με τη γυναίκα και το παιδί τους.
Ό,τι είχε σημασία, απεικονιζόταν σε μεγαλύτερη κλίμακα

Απεικόνιση στιγμιότυπου από τη ζωή των Αιγυπτίων
Αυστηρή παράσταση της όψης του θεού με κεφάλι συγκεκριμένου ζώου

Σημασία
Η τέχνη της Αιγύπτου έχει τεράστια σημασία για μας, αφού οι αρχαίοι Έλληνες μαθήτευσαν σ’ αυτούς κι εμείς μαθητεύσαμε στους αρχαίους Έλληνες.

Πότε

Περίπου 3300 έως 30 π.Χ.
Χρονολόγιο της αρχαίας Αιγύπτου

Χαρακτήρας
Ο συνδυασμός της ισχυρής γεωμετρικής αίσθησης της τάξης και της λεπτομερούς παρατήρησης της φύσης με εκπληκτική ακρίβεια, χαρακτηρίζει όλη την αιγυπτιακή τέχνη. Αντικατοπτρίζει τον τρόπο ζωής και τις αντιλήψεις τους για τη θρησκεία και τη μετά θάνατο ζωή.

Είναι μια τέχνη με καθαρά χρηστικό και λατρευτικό σκοπό και όχι διακοσμητικό. Όταν στον τάφο του Φαραώ απεικονίζονται ζώα, ψάρια, σιτηρά και δούλοι, βρίσκονται εκεί για να τον συνοδεύσουν στη μεταθανάτια ζωή του. Γι αυτό και θα πρέπει να απεικονισθεί η ουσία των πραγμάτων και όχι οι περιττές λεπτομέρειες ούτε και οι παραμορφώσεις της όρασης.

Οι Αιγύπτιοι καλλιτέχνες είχαν μια τελείως διαφορετική αντίληψη για την αναπαράσταση της ζωής. Το σημαντικότερο γι αυτούς δεν ήταν η ομορφιά αλλά η πληρότητα. Να διαφυλάξουν τα πάντα όσο το δυνατόν σαφέστερα και μονιμότερα. Δε σχεδίαζαν τη φύση από μια τυχαία οπτική γωνία.

Πρόκειται λοιπόν για μια τέχνη αφαιρετική και όχι νατουραλιστική· ακολουθούσαν αυστηρούς κανόνες ώστε να εξασφαλίσουν απόλυτη σαφήνεια σε όσα στοιχεία έπρεπε να ενσωματωθούν στην εικόνα και να παρασταθούν από την πιο χαρακτηριστική οπτική τους γωνία.

Περί του Αιγυπτιακού Κανόνα

Στοιχεία ύφους

Το αιγυπτιακό ύφος βασιζόταν σε μια σειρά από αυστηρούς νόμους: πρόσωπο προφίλ, με το μάτι όμως μετωπικό. Σώμα από μπροστά ώστε να φαίνονται οι αρμοί, αλλά τα χέρια από τα πλάγια. Τα πόδια γυρισμένα προς την ίδια κατεύθυνση με το κεφάλι, ενώ φαίνονται και τα δύο να είναι αριστερά καθώς βλέπουμε την εσωτερική τους όψη. Οι άνδρες με πιο σκούρο δέρμα, οι γυναίκες πιο μικρόσωμες, η όψη του κάθε θεού καθορισμένη, μάθαιναν δε την τέχνη της καλλιγραφίας σκαλίζοντας με ακρίβεια στην πέτρα εικόνες και τα ιερογλυφικά. Οι φιγούρες όρθιες ή καθιστές με συγκεκριμένο τρόπο.

Οι καλλιτέχνες, λοιπόν, ακολουθούσαν έναν κανόνα που τους επέτρεπε να ενσωματώνουν στην ανθρώπινη μορφή ό,τι θεωρούσαν σημαντικό. Κι ό,τι πιο σημαντικό, ζωγραφιζόταν σε μεγαλύτερη κλίμακα χωρίς ίχνος προοπτικής ή βάθους [γι αυτό και μας φαίνονται όλα τόσο παράξενα και... παιδικά].

Από κει και πέρα κανείς δεν απαιτούσε την πρωτοτυπία, αφού ο καλλιτέχνης δεν ήταν ελεύθερος και έπρεπε να ακολουθήσει πιστά αυτά που είχε διδαχτεί. Γι αυτό και για παραπάνω από 3000 χρόνια η τέχνη τους ελάχιστα άλλαξε.

Εικόνες - Sites

-1-, -2-

Επιρροές
Σχέσεις Αιγύπτου - Αιγαίου

Από τη ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ τέχνη…

ελεφάντινο, περ.750 π.Χ.

χάλκινο, περ. 700 π.Χ.

1050-1000 π.Χ.

750-735 π.Χ.

740 π.Χ.

Πότε - πού
10ος – τέλη 8ου αι. [1025-700 π.Χ.]. Ο γεωμετρικός ρυθμός βρίσκει την τελείωσή του στην Αττική ενώ σημαντική είναι και η προσφορά των τοπικών εργαστηρίων και τεχνοτροπιών [Κόρινθος, Άργος, Λακωνία], που το καθένα λίγο ή πολύ διατήρησαν την παράδοση του μυκηναϊκού πολιτισμού.

Πλαίσιο
Τέλη 11ου αι. [1025 π.Χ.] δύει ο Μυκηναϊκός πολιτισμός. Τα λαμπρά ανάκτορα, τα κυκλώπεια τείχη, η γραφή, η πολυτέλεια αποτελούν πια παρελθόν. Παρατηρείται σταδιακή ερήμωση των μεγάλων οικιστικών κέντρων, μείωση του πληθυσμού και μεταβολή των οικονομικών και κοινωνικοπολιτικών συνθηκών. Αυτή η περίοδος παρακμής [1025-900], η οποία είχε επίδραση και στην τέχνη, ονομάστηκε σκοτεινοί χρόνοι λόγω έλλειψης στοιχείων για τη μελέτη τους αλλά και υστέρησης σε λάμψη, συγκρινόμενα με τους προηγούμενους χρόνους. Ωστόσο, συντελούνται πνευματικές κατακτήσεις: η καθιέρωση της γραφής με βάση το ελληνικό αλφάβητο βασισμένο στο φοινικικό, τα Ομηρικά έπη, η θέσπιση των Ολυμπιακών Αγώνων το 776 π.Χ., η σύνθεση του ελληνικού δωδεκάθεου.
Με την κατάλυση των μυκηναϊκών βασιλείων άρχισε και η μετακίνηση ελληνικών φυλών -Ίωνες, Αιολείς, Αχαιοί, Δωριείς- που κράτησε ως το 800 π.Χ. Η τέχνη τους πρώτες αιώνες ήταν τραχιά και πρωτόγονη και ξεπερνούσε σε ακαμψία κι αυτή την αιγυπτιακή. Κατά τον 8ο αι. όμως με την εμφάνιση των πρώτων πόλεων-κρατών, την επικοινωνία με τους πολιτισμούς της Ανατολής και την τεχνική πρόοδο, επήλθε και ανανέωση της τέχνης. [Οι ελληνικές φυλές εγκαταστάθηκαν σε διάφορες πόλεις. Απ’ αυτές, η Αθήνα, κατά την κλασική εποχή, έγινε η πιο διάσημη και σημαντική. Εδώ έγινε η πιο μεγάλη και εκπληκτική επανάσταση και στην ιστορία της τέχνης.]

Τέχνες
Η ανάμειξη των στοιχείων του Μυκηναϊκού πολιτισμού με νεότερα από τις μεταναστεύσεις και μετακινήσεις πληθυσμών, γεννά ένα νέο ρυθμό: το γεωμετρικό. Η τέχνη της περιόδου αυτής αντιπροσωπεύεται σχεδόν αποκλειστικά από την κεραμική, ενώ η πλαστική εκπροσωπείται από λίγα μικρά ειδώλια, πήλινα ή χάλκινα.
Κεραμική
Πήλινα αγγεία με μεγάλη ποικιλία από γεωμετρικά διακοσμητική μοτίβα -τρίγωνα, ρόμβοι, μαίανδροι με τη βοήθεια κανόνα και διαβήτη. Προς το τέλος της περιόδου γίνεται χρήση εικονιστικών παραστάσεων από την καθημερινή ζωή. Ακόμη και οι μορφές αποδίδονται με γεωμετρικό τρόπο, έτσι ώστε το ανθρώπινο σώμα να μοιάζει με τρίγωνο. Ζωγραφίζουν σύμφωνα με την παράδοση: αυτό που ξέρουν κι όχι αυτό που βλέπουν [αιγυπτιακές επιρροές]. Το χρώμα που χρησιμοποιείται είναι το μαύρο στο πορτοκαλί φόντο του αγγείου.
Πλαστική-μεταλλοτεχνία
Τα χάλκινα ειδώλια, στην αρχή άτεχνα και λιτά, απεικονίζουν κυρίως ανδρικές και γυναικείες μορφές, ζώα και πτηνά. Με την πάροδο του χρόνου αποδίδονταν οι ιδιότητες των μορφών [πολεμιστής, ηνίοχος κλπ], ξεχωρίζουν τα τμήματα του ανθρώπινου σώματος, ενώ αποδίδονται χωρίς λεπτομέρειες τα πιο βασικά χαρακτηριστικά [μάτια, στόμα]. Εκτός από μικρού μεγέθους έργα βρέθηκαν και μεγάλου μεγέθους χάλκινα σκεύη.

Σημασία της τέχνης
Αυτό που σήμερα λέγεται τέχνη, τότε είχε πάντα χρηστική ή λατρευτική σημασία. H αφαιρετική και γεωμετρική πρόσληψη της μορφής δεν αποτελούσε αναλυτική προσέγγιση με σκοπό την ανάδειξη της ουσίας, όπως στο σύγχρονο κυβισμό. Ήταν μια διαδικασία χτισίματος της μορφής και δημιουργίας ενός βασικού εικονο-λογίου [κατά το λεξιλόγιο], ενός κόσμου χωρίς παραστατικά πρότυπα.

...και την ΑΡΧΑΪΚΗ...

Ανατολίζουσα τέχνη

630 π.Χ. 'αιγυπτιακή' στάση

Δαιδαλικός ρυθμός

Κούρος, 550 π.Χ. φυσικές αναλογίες .............................................. Κόρη, 530 π.Χ.

510 π.Χ. σκουλαρίκια

χάλκινο αγαλματίδιο θεάς

530 π.Χ. μελανόμορφο

510 π.Χ. ερυθρόμορφο




Η 'μεγάλη ανακάλυψη' της βράχυνσης μερών του σώματος [πάνω & κάτω: πόδια]

Πότε
700 – 480 π.Χ. [τέλος Περσικών πολέμων]

Πλαίσιο
Με τον μεγάλο ελληνικό αποικισμό [750-550 π.Χ.] νέες ελληνικές πόλεις ιδρύονται. Έτσι, τον 6ο αι. το ελληνικό στοιχείο εκτείνεται από την βόρεια Αφρική ως τα βόρεια παράλια του Εύξεινου Πόντου και από τη Μικρά Ασία ως την Ιταλία και τα παράλια της Ισπανίας. Η ελευθερία που χαρακτηρίζει την ζωή των Ελλήνων και ο πλούτος και η δύναμη των πόλεων αποτυπώνεται και στην τέχνη. Επιβλητικοί ναοί και δημόσια κτίρια κοσμούν τις πόλεις, ενώ οι δρόμοι του εμπορίου είναι πια ανοιχτοί για την τέχνη.

Τέχνες
Νέες τεχνοτροπίες εμπνευσμένες από ανατολικά και αιγυπτιακά πρότυπα έδωσαν στην τέχνη του 7ου αι. π.X. το όνομα ανατολίζουσα. Ανανεώνεται το κορεσμένο γεωμετρικό θεματολόγιο με μυολογικές, ζωικές και φυτικές σκηνές. Η μορφή αποδίδεται πλέον με περίγραμμα καθώς κλονίζεται το μέτρο και η κυριαρχία της ευθείας γραμμής των γεωμετρικών χρόνων και αντικαθίσταται από την καμπύλη και την υπερβολή. Προβάλλονται κι άλλα τοπικά εργαστήρια πλην της Αττικής: Ιωνίας, Κρήτης, Κυκλάδων και κυρίως της Κορίνθου στο οποίο αποδίδεται και η δημιουργία του ανατολίζοντος ρυθμού. Ωστόσο, βαθμιαία αποδεσμεύεται από τα ανατολικά πρότυπα και αποκτά αυτονομία αποτυπώνοντας στα δημιουργήματά της την κίνηση, την έκφραση, την αναπτυγμένη αίσθηση της ατομικότητας και την αντίληψη του ωραίου καθώς επικεντρώνεται στην έκφραση της φυσικής τελειότητας της ανθρώπινης μορφής. Έτσι, η πρόσληψη των ξένων στοιχείων έγινε με επιλεκτικότητα και δημιουργική φαντασία, ώστε να αναπτυχθεί το καθαρό ελληνικό αρχαϊκό ιδίωμα, μετατοπίζοντας την ελληνική σκέψη από τη θεοκεντρική στην ανθρωποκεντρική θέαση του κόσμου.

Μνημειακή πλαστική
7ος αι.: εμφάνιση της υπερμεγέθους απόδοσης των μορφών -ανατολικές επιρροές- σε αντίθεση με τα μικρά αγαλματίδια της γεωμετρικής εποχής καθώς και το χτίσιμο των πρώτων λίθινων ναών. Διαμορφώνονται οι δύο βασικοί τύποι γλυπτών που θα επικρατήσουν στην πλαστική της αρχαϊκής εποχής, ο κούρος και η κόρη. Τρεις οι κυρίαρχες τάσεις:

1.Πρώιμη [700-620 π.Χ.]: σχετίζεται με τη δαιδαλική τεχνοτροπία με χαρακτηριστικά: το αυστηρό, τονισμένο, μετωπικό στήσιμο και το τριγωνικό πρόσωπο με τα μαλλιά να πέφτουν δεξιά κι αριστερά στους ώμους σε πλεξούδες και με τρεις βασικούς τύπους:
-την καθιστή γυναικεία μορφή, ντυμένη, με τα χέρια ακουμπισμένα πάνω στα γόνατα,
-την όρθια γυναικεία μορφή, ντυμένη με ποδήρη χιτώνα ζωσμένο σφικτά στη μέση και διακοσμημένο με χαραγμένα κοσμήματα, κάτω από τον οποίο εξαφανίζεται η υπόσταση του σώματος, και
-την όρθια γυμνή ανδρική μορφή, ο κούρος, με τα πόδια κολλημένα μεταξύ τους.
Το γραμμικό και το επίπεδο χαρακτηρίζει την όλη διαμόρφωση των μορφών, που προς τα τέλη του 7ου αι. γίνεται πιο κυβική και παράλληλα με τις αλλαγές στην απόδοση και των επιμέρους στοιχείων θα ανοίξει τους δρόμους για την ώριμη αρχαϊκή τέχνη. Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα το άγαλμα της Αρτέμιδας από τη Δήλο [650 π.Χ.]
2.Ώριμη [620-480]: σχετίζεται με τις μορφές του κούρου και της κόρης, μεγάλα στατικά μαρμάρινα αγάλματα είτε ως αναθήματα που κοσμούσαν τα ιερά είτε ως επιτύμβια σε νεκροπόλεις.
Κούρος: η εικόνα του νέου άνδρα. Όρθιος, καταπρόσωπο, προβάλλοντας το ένα πόδι -συνήθως το αριστερό- με τα χέρια κατακόρυφα ή ελαφρώς λυγισμένα να ακουμπούν στους μηρούς με σφιγμένη την παλάμη σε γροθιά. Έτσι γυμνός, αντιπροσωπεύει την αιώνια νιότη, το αιώνιο κάλλος και δύναμη, την ελπίδα και τη χαρά της ζωής. Μερικοί κούροι, οι πρωιμότεροι, είναι υπερφυσικού μεγέθους. Το θέμα του κούρου έδωσε τη δυνατότητα στους γλύπτες να ασχοληθούν με την απόδοση της ανατομίας του ανδρικού κορμιού φτάνοντας σχεδόν σε φυσιοκρατικά χαρακτηριστικά. Η μορφή του κούρου θα κυριαρχήσει για 130 περίπου χρόνια και θα βρει την ύψιστη έκφρασή της τον 6ο αι. Οι κούροι που είχαν στηθεί σε ιερά αποτελούσαν προσφορά του αναθέτη και είτε παρίσταναν τον ίδιο είτε το θεό. Όσοι είχαν στηθεί πάνω σε τάφους αποτελούσαν μνήματα των νεκρών, τη νοητή εικόνα τους, αντιπροσωπεύοντας την προηγούμενη νιότη και δύναμή τους.

Κόρη: ο αντίστοιχος τύπος του κούρου. Συνήθως μεγέθους μικρότερου του φυσικού, αντιπροσωπεύει τη γυναικεία χάρη και σεμνότητα. Όρθια, καταπρόσωπο, ντυμένη -σε αντίθεση με τον κούρο- άλλοτε με το βαρύ δωρικό πέπλο και άλλοτε με λεπτό χιτώνα και ιμάτιο κατά τον ιωνικό τρόπο ένδυσης. Τα σκέλη παράλληλα με ελαφρά προβολή του ενός. Το ένα χέρι, συνήθως το αριστερό, κατεβασμένο πιάνοντας το ένδυμα έτοιμη να βαδίσει. Ενώ το δεξί προτεταμένο ή ακουμπισμένο στο στήθος, κρατά κάποια προσφορά ή άνθος. Στο κεφάλι φορά διάδημα ή στεφάνη, ενώ η κόμμωση παρουσιάζει μια μεγάλη ποικιλία απόδοσης των μαλλιών πάνω στο κεφάλι, στην πλάτη και μπροστά στο στήθος. Σε αντίθεση με τους κούρους, όπου ο καλλιτέχνης δείχνει την επιδεξιότητά του στην απόδοση της ανατομίας του σώματος, στις κόρες πειραματίζεται στην απόδοση του ενδύματος σε σχέση με το σώμα. Ο τύπος της κόρης είναι γνωστός από τη δαιδαλική εποχή, όπου παριστάνεται με ποδήρη χιτώνα διακοσμημένο με εγχάρακτα κοσμήματα συχνά χρωματισμένα. Στον 6ο αι. παρατηρείται ριζική αναμόρφωση στην απεικόνισή της, τόσο στη στάση όσο και στο ένδυμα, που παρουσιάζει μια μεγάλη ποικιλία και κυρίως πλούσια πτυχολογία.Οι κόρες ήταν κυρίως αναθήματα και σπάνια στημένες πάνω σε τάφους. Οι κόρες που βρέθηκαν στην Ακρόπολη αφιερώματα στην Αθηνά, αποτελούν σημαντικά έργα για τη μελέτη του θέματος αυτού στη γλυπτική. Τα τελευταία αγάλματα κορών χρονολογούνται γύρω στο 490 π.Χ. Η νέα περίοδος θα θέσει νέες βάσεις και προβληματισμούς στους γλύπτες και θα ανοίξει δρόμο για την κλασική τέχνη.
3.Ύστερη: σχετίζεται με την αρχιτεκτονική αξιοποίηση της γλυπτικής και τους τρόπους στερέωσης των αγαλμάτων. Νέο στοιχείο η τοποθέτηση των αγαλμάτων στα αετώματα και τις προσόψεις των ναών, γεγονός που τους προσδίδει αναθηματικό χαρακτήρα καθώς και η δημιουργία των αρχιτεκτονικών ανάγλυφων.

Εξελικτική πορεία των κούρων: οι πρωιμότεροι κούροι [Ο κούρος του Σουνίου, 600 π.Χ.] έχουν υπερφυσικό μέγεθος. Σταδιακά αποκτούν φυσικότερο και ένα ευγενικό αρχαϊκό μειδίαμα που δηλώνει τη χαρά της ζωής. Ώσπου στο τέλος θα προαναγγείλουν την κλασική εποχή [Ο Αριστόδικος, 500 π.Χ.]. Σημαντικό και το επιτύμβιο άγαλμα της κόρης Φρασίκλειας [550-540 π.Χ.], με αξιοπρόσεκτη της έκφραση του προσώπου και τη διάπλαση του σώματος σε σχέση με το ένδυμα που ακολουθεί τις καμπύλες του κορμιού. Εντυπωσιακός ο χρωματικός διάκοσμος του ενδύματος με χαραγμένα και ζωγραφιστά μοτίβα.
Αρχαϊκό μειδίαμα: κατά την απεικόνιση των χειλιών, υπήρχε η άποψη ότι στα πλάγια είναι ελαφρώς ανασηκωμένα. Έτσι, δημιουργούσαν ένα ελαφρύ χαμόγελο -το αρχαϊκό μειδίαμα- που όμως δεν εκφράζει κάποια ψυχική διάθεση.
Αρχιτεκτονική
Διαμόρφωση των δύο ρυθμών -δωρικού και ιωνικού- που χαρακτηρίζουν ολόκληρη την ελληνική αρχαιότητα. Ο Δωρικός, αυστηρός και λιτός, ο ιωνικός, με πιο ανάλαφρες αναλογίες και περισσότερη διακόσμηση.
Ναοί
Στις παλιότερες περιόδους (π.χ. στη μινωική ) δεν υπήρχαν ξεχωριστοί ναοί και η λατρεία των θεών γινόταν σε ιερά μέσα στα ανάκτορα ή στις επαύλεις. Μετά τα γεωμετρικά χρόνια και αφού οι Έλληνες γνώρισαν και επηρεάστηκαν από τους πολιτισμούς των ανατολικών λαών, άρχισαν να κτίζουν μεγάλες κατασκευές -τους ναούς- με σκοπό να στεγάσουν το άγαλμα του θεού. Στην αρχή οι πρώτοι ναοί ήταν ξύλινοι, αργότερα από πέτρα και μάρμαρο. Η κατεύθυνση ενός ναού είναι από την Ανατολή προς τη Δύση, σ' αντίθεση με τους χριστιανικούς, από Δύση προς Ανατολή. Οι αρχαίοι έβαφαν τους ναούς και τα αγάλματα με έντονα χρώματα, κυρίως κυανό και κόκκινο. [Ο Παρθενώνας χτίστηκε πάνω σε προηγούμενο ναό της Αθηνάς, ο οποίος καταστράφηκε από τους Πέρσες κατά τη διάρκεια των Περσικών πολέμων. Πιστεύεται πως από τα Γεωμετρικά χρόνια υπήρχε στη θέση αυτή ένας ναός πλίνθινος πάνω σε λίθινα θεμέλια]. Ο ναός της Αφαίας στην Αίγινα θεωρείται ως κορυφαία δημιουργία της αρχαϊκής αρχιτεκτονικής και πιστεύεται ότι αποτέλεσε το ναό πρότυπο για τον Παρθενώνα.
Κεραμική - Ζωγραφική
Η κεραμική είναι η καλύτερα γνωστή μας τέχνη. Ξεχωριστές τεχνοτροπίες αναπτύχθηκαν σε διάφορα μέρη αλλά τα αττικά αγγεία του μελανόμορφου και ερυθρόμορφου ρυθμού ήταν τα πιο ενδιαφέροντα. Τις πληροφορίες για τη ζωγραφική τις αντλούμε από την κεραμική αυτής της περιόδου, καθώς γνωρίζουμε ελάχιστα μόνο δείγματά της. Στη ζωγραφική συντελέσθηκε η σημαντικότατη εξέλιξη της βράχυνσης των μορφών.

Η Αλλαγή
Η μεγάλη αλλαγή στην τέχνη συνίσταται στο ότι, οι Έλληνες δε είχαν βασίσει την Τέχνη τους μόνο στη γνώση, όπως οι Αιγύπτιοι, αλλά και στην όραση. Έτσι, δοκίμαζαν νέες ιδέες και τρόπους να παραστήσουν το ανθρώπινο σώμα πχ τρόποι εκφραστικότητας. Ξεκίνησαν από κει που σταμάτησαν οι Αιγύπτιοι, μιμούμενοι μεν τα αιγυπτιακά πρότυπα, αλλά άρχισαν να πειραματίζονται και να βλέπουν οι ίδιοι πώς ήταν τα πράγματα, και όχι απλά να τηρούν αυστηρά τις συνταγές των προγόνων. Στη ζωγραφική προσπάθησαν να φανταστούν πώς θα φαίνονταν δύο άνθρωποι αντικριστά και λίγο πριν το 500 π.Χ. ανακάλυψαν κάτι πολύ σημαντικό: τη βράχυνση των μορφών. Σπουδαία στιγμή για την ιστορία της τέχνης όταν ο καλλιτέχνης αποτύπωσε για πρώτη φορά …ένα πόδι όπως φαίνεται από μπροστά. Στη γλυπτική έχει επιτευχθεί η αίσθηση της κίνησης. Το ένα πόδι πατά σταθερά στο έδαφος, ενώ το άλλο κάμπτεται ελαφρά σαν να ετοιμάζεται να εκτελέσει ένα ελαφρύ βηματισμό. Ο χώρος αρχίζει να κατακτάται. Τα αγάλματα δεν είναι πια δισδιάστατα. Ο θεατής για να κατανοήσει πλήρως τη μορφή τους οφείλει να τα δει όχι μόνο από μπροστά αλλά και από τα πλάγια. Επιπλέον, ο καλλιτέχνης δεν είχε στόχο πια να περιλάβει στην εικόνα τα πάντα με τη σαφέστερη ορατή μορφή τους, αλλά ανάλογα από ποια γωνία έβλεπε το αντικείμενο.

Ναι μεν, αλλά...
Ασφαλώς τα διδάγματα της αιγυπτιακής τέχνης δεν αγνοήθηκαν εντελώς: εξακολουθούν να σχεδιάζουν το περίγραμμα των μορφών όσο πιο καθαρά γινόταν, χρησιμοποιούν τη γνώση που είχαν για το ανθρώπινο σώμα ώστε να μη παραμορφώνεται η εικόνα, εξακολουθεί να τους αρέσει η ακρίβεια του σχεδίου και η ισορροπημένη διάταξη. Η παλιά συνταγή -ο τύπος της ανθρώπινης μορφής όπως είχε διαμορφωθεί τόσους αιώνες- αποτελούσε ακόμη την αφετηρία τους, αλλά όχι απαραβίαστη σε κάθε της λεπτομέρεια.