17.8.13

Pointillism...




Ζωγραφική: Pointillism [Πουαντιλισμός, Πουαντιγισμός] – Divisionism  

George Seurat, A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte
George Seurat, Gray Weather
G.Seurat, La Parade de Cirque (1889)
Paul Signac, The Red Buoy, Saint Tropez

κάντε κλικ ΕΔΩ για έργα πολλών ζωγράφων στο στυλ πουαντιλισμού

Τι
Τεχνοτροπία στη Ζωγραφική, η οποία κατατάσσεται στο ΜεταϊμπρεσιονισμόΜικροί κόκκοι βασικών χρωμάτων [κόκκινο, κίτρινο, μπλε] χρησιμοποιούνται για να δημιουργήσουν δευτερεύοντα. Παρατίθενται τα βασικά χρώματα με τη μορφή στιγμάτων [points] το ένα πλάι στο άλλο και με μιαν ακούσια διαδικασία οπτικής ανάμιξης, ο εγκέφαλος αυτόματα συνδυάζει τα χρώματα εφόσον, όμως, ιδωθεί ο πίνακας από κάποια απόσταση. Είναι η ψευδαίσθηση που αποκομίζει ο αμφιβληστροειδής του ματιού καθώς δέχεται την επιρροή διπλανών χρωμάτων. Έτσι, οι κουκκίδες των διαφορετικών χρωμάτων συγχωνεύονται, δίδοντας μια νέα απόχρωση και διαμορφώνοντας παράλληλα σχήματα και γραμμές.
Βάση
Στηρίζεται σε επιστημονικές θεωρίες του Γάλλου χημικού M.E.Chevreul, για το νόμο των χρωματικών αντιθέσεων και τη διάσπαση του φωτός στα συστατικά του. Είναι, κατά κάποιο τρόπο, ο “επιστημονικός  ιμπρεσιονισμός”. Έχει βάση το χαρακτηριστικό της ανθρώπινης όρασης να συγχωνεύει τις μικρότερες λεπτομέρειες και να τις εμφανίζει ως σύνολο από κάποια απόσταση.  
Σκοπός
Η διατήρηση της λάμψης και καθαρότητας και η επίτευξη του μέγιστου της φωτεινότητας των φυσικών χρωμάτων που χάνεται όταν αναμιγνύονται. Αντί, δηλαδή, τα χρώματα να αναμειγνύονται στην παλέτα [παραδοσιακή μέθοδος], τοποθετούνται καθαρά απευθείας στον καμβά κουκκίδα-κουκκίδα, όπως ένα ψηφιδωτό. Κι αυτό γίνεται ώστε η ανάμιξη να συμβεί στα μάτια του θεατή αφού οι κουκκίδες από κάποια απόσταση και μετά συγχωνεύονται δείχνοντας ενωμένες σε ένα όλον.  
Ονομασίες
Η θεωρία των χρωμάτων αναφέρεται στον Divisionism, ο οποίος ταυτίστηκε και αναπτύχθηκε μαζί με τον Pointillism, που αναφέρεται κυρίως στον ιδιαίτερο τρόπο χρήσης της πινελιάς χωρίς απαραίτητα να επικεντρώνεται στον διαχωρισμό των χρωμάτων.
Πότε – Γιατί
Τέλη 19ου αι. όταν οι καλλιτέχνες ανακάλυψαν τις επιστημονικές θεωρίες του φωτός και της εξέλιξης της όρασης καθώς και της αντίθεσης των χρωμάτων, οι οποίες τους ενθάρρυναν στην απομάκρυνσή τους από τα δόγματα του Ιμπρεσιονισμού, που κυριαρχούσε τότε, και που χαρακτηρίζονταν από τη χρήση του ενστίκτου και της διαίσθησης. 
Αφετηρία
Ο Divisionism-Pointillism -και ο μεταϊμπρεσιονισμός γενικότερα- είχε σαν αφετηρία τον πίνακα του Seurat, A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte [Κυριακάτικος Περίπατος στην Γκραντ Ζατ]Ωστόσο, ο περίφημος πίνακας δεν είχε εξαρχής ζωγραφιστεί με την τεχνοτροπία αυτή. Δουλεύτηκε ξανά το 1886 σύμφωνα πια με την θεωρία του divisionism. Θα έπρεπε λοιπόν, κουκκίδες λ.χ. κίτρινου και μπλε χρώματος να σχηματίζουν πράσινο. Ωστόσο, η ανάμιξη γίνεται θεωρητικά στο μάτι, αφού στην πράξη κάτι τέτοιο δεν ευσταθεί. Οι πίνακες του Seurat δεν επιτυγχάνουν την οπτική ανάμιξη. Αυτό που επεδίωξε ήταν να προκληθούν “χρωματικές δονήσεις” στα μάτια του θεατή με την παράθεση αντίθετων χρωμάτων πλάι-πλάι, εντείνοντας τις μεταξύ τους σχέσεις και διατηρώντας παράλληλα τη μοναδικότητα της ταυτότητάς τους. Πρόκειται, λοιπόν, για μια χρωματική εντύπωση
Ποιοι
Ο Georges Seurat περίπου το 1884 είχε ονομάσει το στυλ του Divisionism, chromoluminarism, επηρεασμένος από τις επιστημονικές θεωρίες των Michel Eugène Chevreul, Ogden Rood, Charles Blanc κά. Ο Paul Signac από τους κύριους υποστηρικτές της θεωρίας ήταν ο επινοητής του όρου  divisionism το 1899 σε κάποιο βιβλίο του που αναγνωρίστηκε ως το μανιφέστο του μετα-ιμπρεσιονισμού. Άλλοι Γάλλοι καλλιτέχνες ενέκριναν ορισμένες divisionist τεχνικές, συμπεριλαμβανομένων των Camille & Lucien Pissarro, Albert Dubois-Pillet, Charles Angrand, Maximilien Luce, Henri-Edmond Cross και Hippolyte Petitjean. Επιρροές υπάρχουν σε έργα των Vincent van Gogh, Henri Matisse, Jean Metzinger, Robert Delaunay και Pablo Picasso.
Εικόνες  


Μουσική: Pointillism - Punctualism – klangfarbenmelodie 

Τι
Τον ζωγραφικό όρο Pointillism τον δανείστηκε ένα στυλ μουσικής σύνθεσης του 20ου αι., όπου απομονώνονται οι νότες της μελωδίας [όχι όμως σε γραμμική ακολουθία] δίνοντας μια μουσική υφή παρόμοια με του Πουαντιλισμού: στα έργα οι φθόγγοι ακούγονται σαν να είναι τελείες ή στίγματα [points, punkt], παρά σαν μελωδικές φράσεις˙ όπως οι ψηφίδες ενός μωσαϊκού… Ο όρος συναντάται και ως Punctualism ή klangfarbenmelodie.
Πώς
Ο Anton Webern επεκτείνει την “ηχοχρωματική μελωδία” [Klangfarbenmelodie] του Schoenberg [όπου κάθε νότα της μελωδικής γραμμής μοιράζεται σε διαφορετικά όργανα], αναθέτοντας δύο και τρεις νότες στο καθένα. Προκύπτει με αυτόν τον τρόπο το αντίστοιχο του Pointillism [στικτογραφία] στη ζωγραφική [όπου τίθενται πλάι-πλάι στίγματα αμιγούς χρώματος]. Με τα πολύ μικρής διάρκειας ατονικά του έργα, που δεν εξελίσσονται μέσα στο χρόνο ούτε ‘αφηγούνται’ κάτι, θέλει να δώσει μεγαλύτερη σημασία στην εκφραστική αξία κάθε ήχου ξεχωριστά. Μάλιστα, σε κάθε νότα της σύνθεσης αποδίδονται όλες οι παραμέτρους της μουσικής: το τονικό ύψος, η διάρκεια, η δυναμική και άλλα μουσικά χαρακτηριστικά, με αποτέλεσμα μια ισχυρή εξατομίκευση των χωριστών φθόγγων. Είναι χαρακτηριστικό των έργων του οι πολύ μεγάλες παύσεις ανάμεσα στους ήχους, που δεν εξυπηρετούν την αίσθηση του ρυθμού αλλά προσφέρουν τα απαραίτητα κενά ανάμεσα στους ήχους, ώστε να ακούγονται αυτόνομα.
Σχέση μουσικού & ζωγραφικού πουαντιλισμού
Ο μουσικός πουαντιλιστής χρησιμοποιεί τα τονικά ύψη και τα ηχοχρώματα με τον τρόπο που χρησιμοποιεί ένας αντίστοιχος ζωγράφος τις μεμονωμένες πινελιές. Κανείς τους δεν επιχειρεί να αναπαραστήσει την πραγματικότητα˙ δίνουν προτεραιότητα αφενός ο ζωγράφος στις σχέσεις των χρωμάτων και των αφηρημένων σχημάτων, αφετέρου ο μουσικός στις σχέσεις ανάμεσα στα μεμονωμένα τονικά ύψη και τα διαφορετικά ηχοχρώματα. Κι όπως η πουαντιλιστική ζωγραφική θα πρέπει να ιδωθεί από τον θεατή από κάποια απόσταση, έτσι και η αντίστοιχη μουσική απαιτεί μια διαφορετική στάση από τον ακροατή: να είναι διατεθειμένος να συμμετάσχει στον αφηρημένο κόσμο των ηχο-χρωμάτων, χωρίς να προσπαθεί να αναγνωρίσει μελωδίες, αρμονικές σχέσεις, μουσική πλοκή και αφήγηση. Η μουσική των πουαντιγιστών απαιτεί από τον ακροατή μια σχεδόν ‘ζωγραφική’ στάση απέναντι στα έργα τους...
Ποιοι 
Κύριοι εκπρόσωποι: Anton Webern [1883-1945], Arnold Schoenberg [1874-1951] 
Έργα 
Schoenberg: στο 3ο από τα Πέντε κομμάτια για ορχήστρα op.16 
Webern: στα Πέντε κομμάτια για ορχήστρα op.16 [πιθανόν ως απάντηση στα του Schoenberg], στο Κονσέρτο για Εννέα Όργανα op.24, στα 11 κομμάτια για τσέλο & πιάνο op.11, στην ενορχήστρωση των εξαμερών ricercar από τo Musical Offering του Bach, κλπ. 
Μουσική - Παρτιτούρα
Δείγμα "πουαντιλιστικής" μουσικής με παρτιτούρα




1 σχόλιο:

Paraskevi Lamprini M είπε...

πολυ ενδιαφέρουσα τεχνοτροπια... μου αρέσει ο πινακας "Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte" ... ανεμελειά μέσα στις ... κουκίδες...